ABC Peter Vos

RKD STUDIES

XVIII – De zusters van Meleager veranderen in parelhoenders

Parelhoenders, behorend tot de hoenderachtigen, zijn eerder te vinden op een boerderij dan in Artis en lijken niet te behoren tot de favoriete soorten vogels die Peter Vos in zijn vogeltekeningen graag portretteerde. Weliswaar zijn ze schuw, maar ze staan ook als ruziezoekers bekend. Ze lijken wat op een kalkoen, waarover Vos bij een tekening in Een studie in grijs uit 1980 de rijmregels van Hadewych citeerde: Alle dinghe sijn mi te inghe Ic ben so wijd /en de woorden toevoegde: Terwijl je wist, dat ze heel iets anders bedoelde (oud genoeg om opwinding van extase te onderscheiden).’ Al eerder, in 1967, maakte hij een aquarel van de kalkoen als criticus.1 In de door Vos in de metamorfosen-tekeningen weergegeven parelhoenders zijn het de karakteristieke koppen met blauwe lellen en hun gewichtige houding die hun uitbundige klagen benadrukken.

In boek VIII van Ovidius’ Metamorfosen wordt de strijd beschreven van Theseus en de zijnen tegen het Calydonische everzwijn, dat de stad Calydon bedreigde. Meleager, een burger uit die stad, ging op jacht met een uitgelezen gezelschap, waaronder de held Theseus en één vrouw, Atalanta, op wie Meleager verliefd werd. Dankzij een schot van Atalanta kon Meleager het everzwijn afmaken – daarom geeft hij haar een deel van de buit. Als andere jagers daartegen protesteren, ontstaat er een gevecht, waarbij Meleager twee van de broers van zijn moeder doodt. Deze tweespalt, veroorzaakt door Diana, de godin van de jacht, eiste vele slachtoffers. Door toedoen van zijn moeder Althea stierf Meleager en stortte zijn moeder zich in het zwaard. De rouwklachten van Meleagers zusters zijn onbeschrijfelijk; zij veranderen in parelhoenders: Hun uiterlijk vergetend stompen zij zich bont en blauw; zolang hun broer nog lichaam is, koesteren zij dat lichaam, steeds weer; ze kussen hem, kussen de baar waarop hij ligt; ze drukken handenvol met as, als hij tot as vergaan is, tegen zich aan; zij liggen languit op zijn graf, omarmen zijn naam die op de steen staat, storten in die naam hun tranen, totdat Diana, eindelijk verzadigd van de rampen in Oeneus’ huis, de meisjes veren aan het lichaam geeft – allen, behalve Gorgè en haar zuster Deianira – en vliegen doet: ze rekt hun armen uit tot lange vleugels, geeft hun een hoornen bek en stuurt hen zo het luchtruim in. (Ovidius VIII, 533-546).2

De voorstudies van begin januari 2003 concentreren zich op het wat moeizame vliegen van een in een parelhoen veranderende mens (afb. 165). De klagende dochters krijgen pas echt gestalte in de voorstudies van 14 juni in een tweede schetsboekje (afb. 166), waarop de tekeningen van de zuster van Meleager van 16 en 20 juni direct gebaseerd zijn. De eerste twee bladen, met de vier zittende, weeklagende en in hoenders veranderde dochters (15 juni) en die met het staande en ten slotte opvliegende parelhoen (16 juni) vormen één geheel (afb. 167-168). In twee latere bladen zijn alle stadia van de metamorfose afgebeeld. In de laatste, 23 juni gedateerde tekening, vliegt een parelhoen zonder kleding omhoog (afb. 169-170). In september 2005 maakte Vos nog een aantal zeer expressieve voorstudies van de weeklagende zusters (afb. 171), die erop wijzen dat de kunstenaar nog niet op het thema was uitgekeken, maar dit resulteerde niet in nieuwe uitgewerkte tekeningen.

165
Peter Vos (1935-2010)
Metamorphose of Meleager's sisters into guinea-hens, January 5, 2003
paper, pen in black ink, pencil, pencil 145 x 205 mm
Private collection


166
Peter Vos (1935-2010)
Metamorphose of Meleager's sisters into guinea-hens, June 14, 2003
paper, pen in black ink, pencil, pencil 148 x 195 mm
Private collection


171
Peter Vos (1935-2010)
Metamorphose of Meleager's sisters into guinea-hens, ca. September 5, 2005
paper, pen in black ink, pencil, pencil 148 x 195 mm
Private collection


167
Peter Vos (1935-2010)
The sisters of Meleager, June 15, 2003
paper, India ink, watercolor, pencil 160 x 239 mm
Amsterdam, Rijksprentenkabinet, inv./cat.nr. RP-T-2010-56-9


168
Peter Vos (1935-2010)
Meleager's sisters, June 16, 2003
inkt, watercolor, paper, pencil 160 x 240 mm
Amsterdam, Rijksprentenkabinet, inv./cat.nr. RP-T-2010-56-10


169
Peter Vos (1935-2010)
Metamorphose of Meleager's sisters into guinea-hens, June 22, 2003
paper, pen in black ink, watercolor 158 x 236 mm
Private collection


170
Peter Vos (1935-2010)
Meleager's sisters, June 23, 2003
paper, watercolor, pen in black ink, pencil 160 x 238 mm
Amsterdam, Rijksprentenkabinet, inv./cat.nr. RP-T-2010-56-8


Notes

1 Vos 1980, pp. 133-34; Ferdinandusse et al., p. 147 (met rondschrift: Wie met jargon bekleed…een kunstwerk zoekt te duiden…voor toegestroomde luyden…bekijkt het met zijn reet…).

2 Ovidius/d’Hane-Scheltema, VIII, 533-546; Graves , nr. 80i.

Cookies disclaimer

I agree Our site saves small pieces of text information (cookies) on your device in order to deliver better content and for statistical purposes. You can disable the usage of cookies by changing the settings of your browser. By browsing our website without changing the browser settings you grant us permission to store that information on your device.